Czy musimy zapłacić kontrahentowi, który nie przesłał faktury?

Tak, obowiązek zapłaty jest niezależny od otrzymania faktury. Można jednak uzależnić termin zapłaty od terminu otrzymania faktury. Kontrahentowi, który nie doręcza faktury lub rachunku warto przypomnieć, że to jego obowiązek.

Być może spotkaliście się Państwo z problemem nierzetelnego kontrahenta, będącego dostawcą usług bądź towarów, który pomimo zrealizowania swoich świadczeń nie doręczył Wam faktury VAT? Może nasuwać się pytanie – czy i jakie uprawnienia przysługują w takim wypadku odbiorcy usługi/towaru i czy istnieje sposób, aby skłonić kontrahenta do wykonania swojego obowiązku? Należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisami ustawy o VAT, każda opodatkowana podatkiem VAT sprzedaż, dokonywana na rzecz podatnika lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem, musi zostać udokumentowana odpowiednimi fakturami. Dodatkowo, co oczywiste, samemu nabywcy zależy na pozyskaniu faktury, aby odpowiednio ją zaksięgować i dokonać stosownych odliczeń podatkowych. Z punktu widzenia prawa podatkowego sprawa jest prosta – obowiązek wystawienia faktury obiektywnie ciąży na dostawcy. Pytanie jednak, w jaki sposób wpływa to na relację stron umowy o dostawę towarów lub usług, w szczególności obowiązek zapłaty wynagrodzenia?

Na pierwszy rzut oka oczywistym może wydawać się fakt, że zapłata nie może nastąpić bez odpowiedniej faktury dokumentującej sprzedaż. Niestety, prawda jest taka, że powinno to wynikać wprost z postanowień zawartej przez strony umowy. Biorąc bowiem pod uwagę zasady ogólne, faktura jest jedynie dokumentem księgowym – jej wystawienie bądź doręczenie kontrahentowi nie wpływa na jego obowiązki umowne dotyczące zapłaty – chyba że strony inaczej postanowiły w umowie. Przykładowo jeżeli strony umowy na świadczenie jakiejś usługi ciągłej (np. stałego dostępu do danego serwisu on-line) ustaliły, że stała płatność za usługę następować będzie cyklicznie pierwszego dnia miesiąca, tj. z góry za każdy miesiąc umówionego dostępu do usługi, jednak nie uzależniły zapłaty od doręczenia faktury VAT, teoretycznie z chwilą upływu tego terminu po stronie dostawcy usługi powstanie roszczenie o zapłatę. Oczywiście jeżeli odbiorca nie otrzymał odpowiedniej faktury może próbować zasłaniać się jej brakiem, jednak niezależnie od tego, czy jego kontrahent naruszył przepisy prawa podatkowego, z punktu widzenia prawa cywilnego brak takiej faktury nie zwalnia z obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Dlatego rekomendujemy, aby w umowach z dostawcami zastrzec wprost, że zapłata następować będzie w uzgodnionym terminie, liczonym jednak od dnia doręczenia prawidłowo wystawionej faktury. Dzięki temu termin na realizację płatności rozpocznie swój bieg dopiero z chwilą jej doręczenia. Jeżeli faktura w ogóle nie zostanie nam doręczona, wystąpienie naszego kontrahenta z roszczeniem o zapłatę będzie przedwczesne.

Odpowiadając więc pytanie – kwestia obowiązku zapłaty w kontekście doręczenie faktury wiąże się ściśle z uzgodnieniami stron. Jeżeli strony nie uzależniły obowiązku zapłaty od doręczenia faktury, a świadczenie zostało zrealizowane, odbiorca pozostanie zobowiązanym do zapłaty w ustalonym przez strony terminie. Nie ma niestety jednego, bezwzględnie skutecznego sposobu na zmuszenie kontrahenta do przesłania nam faktury, jednak odpowiednie uregulowanie terminu zapłaty oraz jego powiązanie z faktem doręczenia faktury pozwoli odpowiednio zabezpieczyć odbiorcę przed skutkami zaniechania ze strony takiego kontrahenta, przede wszystkim odwlekając obowiązek zapłaty wynagrodzeni. Brak zapłaty stanowi z kolei dodatkowy środek nacisku. Nie należy również zapominać, że niewystawienie faktury pomimo ciążącego obowiązku stanowi przestępstwo skarbowe. Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. Czynnikiem motywującym kontrahenta do wystawienia faktury może więc okazać się uświadomienie mu konsekwencji w postaci grożącej mu kary.

Podstawa prawna:

– art. 106b oraz art. 106i ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (tj. z dnia 9 grudnia 2019 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 106)

– art. 62 ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tj. z dnia 22 listopada 2019 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 19)

Photo by Markus Spiske on Unsplash.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.