Jak wycofać prywatny akt oskarżenia i jakie wiążą się z tym koszty?

Wycofanie prywatnego aktu oskarżenia jest możliwe aż do momentu wydania prawomocnego wyroku, jednak wiąże się z różnymi konsekwencjami, zależnie od momentu w którym akt oskarżenia jest cofany.

Możliwe są trzy formy wycofania aktu oskarżenia (art. 496 KPK):

  • pismo do sądu z informacją o odstąpieniu od oskarżenia;
  • oświadczenie o odstąpieniu od oskarżenia złożone do protokołu w czasie rozprawy;
  • nieusprawiedliwione niestawiennictwo zarówno oskarżyciela prywatnego jak i jego pełnomocnika na rozprawie głównej.

W przypadku wycofania aktu oskarżenia już po rozpoczęciu przewodu sądowego – odczytaniu aktu oskarżenia – na jego wycofanie musi zgodzić się oskarżony. Jeżeli zgoda zostanie udzielona, wówczas sąd wydaje wyrok umarzający postępowanie. Jeśli jednak oskarżony swojej zgody nie udzieli, ponieważ jest przekonany co do swojej racji i zależy mu na wyroku uniewinniającym np. w przypadku spraw o zniesławienie, postępowanie będzie toczyć się dalej. W przypadku wycofania aktu oskarżenia przed rozpoczęciem postępowania sądowego, zgoda oskarżonego nie jest wymagana i sąd postanowieniem umarza postępowanie.

Kolejną istotną z punktu widzenia oskarżyciela prywatnego kwestią, są koszty rezygnacji z kontynuowania postępowania karnego. W przypadku cofnięcia aktu oskarżenia oskarżyciel prywatny jest traktowany jako strona, która „przegrała” proces co oznacza konieczność poniesienia kosztów procesu, tak samo jak w przypadku uniewinnienia oskarżonego. Oznacza to, że wpłacona kwota zryczałtowanych wydatków przepada, a oskarżyciel prywatny może zostać obarczony również wydatkami związanymi z procesem, które przekroczyły wpłaconą kwotę, np. kosztami powołanych w sprawie biegłych. Dodatkowo zostanie również obciążony uzasadnionymi wydatkami poniesionymi przez oskarżonego wynikającymi z jego udziału w postępowaniu, np. z tytułu ustanowienia obrońcy z wyboru. O tym, czy w danym przypadku wydatki są usprawiedliwione decyduje sąd, jednak nie mogą one przekraczać sześciokrotności stawki minimalnej, określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Z oczywistych względów, im później dojdzie do cofnięcia aktu oskarżenia, tym koszty związane z jego cofnięciem będą większe.

Uwaga: jeżeli oskarżyciel prywatny nie opłacił zryczałtowanej kwoty wydatków przy wnoszeniu aktu oskarżenia, ponieważ został zwolniony od kosztów przez sąd, w wypadku cofnięcia aktu oskarżenia sąd nadal może go obciążyć kosztami procesu, które wystąpiły w danej sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia również od konieczności zwrotu uzasadnionych wydatków oskarżonemu.

Na koniec należy zwrócić uwagę na dwie, bardzo istotne sprawy:

  • cofnięcie prywatnego aktu oskarżenia nie jest możliwe, jeżeli przyłączył się do niego prokurator – wówczas postępowanie przekształca się w postępowanie publicznoskargowe, a oskarżyciel prywatny staje się oskarżycielem posiłkowym i nawet jeśli się wycofa, postępowanie będzie toczyło się nadal (art. 60 KPK)
  • przed rozprawą główną w sądzie odbywa się posiedzenie pojednawcze z udziałem stron (489 KPK). Jeżeli w trakcie tego posiedzenia dojdzie do pojednania, wówczas postępowanie zostanie umorzone, a oskarżycielowi prywatnemu przysługuje zwrot zryczałtowanych kosztów opłaconych przy wniesieniu aktu oskarżenia (art. 622 KPK).

Photo by Adi Goldstein on Unsplash

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.