Czy tworząc utwór np. program komputerowy muszę zastrzec jego autorstwo?

Definicja i przesłanki pozwalające na przyjęcie, iż mamy do czynienia z utworem określa prawo autorskie. Po ich zaistnieniu, mamy do czynienia z utworem bez względu na jakiekolwiek formalności.

W popularnej opinii, zwłaszcza bazującej kulturze zachodniej istnieje pogląd, że utwór podlegający prawu autorskiemu do swej ochrony wymaga dodatkowych czynności, np. oznaczenia słynnym „copyrightem” tj. symbolem ©. W świetle prawa polskiego i ustawy o prawie autorskim, tego rodzaju działanie nie jest jednak konieczne.

Ustawa już w artykule pierwszym przesądza, że do stwierdzenia, że mamy do czynienia z utworem (w tym programem komputerowym) konieczne jest spełnienie następujących przesłanek przez ów wytwór:

a) musi stanowić on efekt pracy człowieka,

b) być przejawem działalności twórczej,

c) mieć indywidualny charakter,

d) zostać ustalony,

Inne okoliczności jak np. koszty poniesione w związku ze stworzeniem dzieła, nie mają prawnego znaczenia. Tak samo chroniony jest więc kilkuzdaniowy wiersz jak system operacyjny wymagający setek godzin pracy. Również  subiektywna „wartość artystyczna” nie ma znaczenia dla samego fakty ochrony na gruncie prawa autorskiego. Dzieła uznane za wybitne w swej dziedzinie pozostają tak samo chronione jak te uznane za kiepskie w oczach krytyków. Wreszcie należy wskazać, iż samo przeznaczenie utworu nie ma w tym kontekście znaczenia. Utwór będący typowo artystycznym np. literatura piękna jest tak samo chroniony jak przejaw sztuki użytkowej.

W dalszej kolejności należy stwierdzić, że do zaistnienia utworu nie jest konieczne dopełnianie jakichkolwiek formalności. W szczególności prawo nie nakazuje dodawania jakichkolwiek oznaczeń (w tym ©, które ma pewne znaczenie w niektórych zachodnich porządkach prawnych), rejestracji dzieła w jakichkolwiek bazach danych, czy komunikowania dzieła szerszej publice (oczywiście, utwór musi być jednak „ustalony”, a więc uzewnętrzniony i nie pozostawać wyłącznie w obszarze pomysłów twórcy). Także zgłoszenie określonych utworów do organizacji zbiorowego zarządzania również nie jest przesłanką do ich zaistnienia, ma to wyłącznie na celu ułatwienie wykonywania niektórych praw twórcy.

Należy również zaznaczyć, że do przyjęcia, iż utwór jest chroniony nie ma konieczności jego ukończenia, o ile formy nieukończone nadal spełniają wskazane wyżej przesłanki utworu. Wydaje się, iż ta ostatnia okoliczność może mieć szczególne znaczenie przy ochronie programu komputerowego, który może być np. gotowy do działania mimo, iż pewne jego funkcjonalności nadal są tworzone, lub planowane są dopiero w przyszłości na etapie rozwoju, a więc z punktu widzenia finalnego odbiorcy utwór nie jest jeszcze „ukończony”.

Podsumowując należy wskazać, iż samo spełnienie powyższych przesłanek charakteryzujących utwór, w tym program komputerowy czy np. grafikę, pozwala przyjąć, iż jest on chroniony na gruncie prawa autorskiego ze wszystkimi tego konsekwencjami, bez konieczności podejmowania dalszych kroków.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.