Czy pracodawca może wykorzystywać wizerunek pracownika?

Polskie prawo w daleko idący sposób chroni wizerunek osób fizycznych. Należy mieć to na względzie przed wykorzystaniem wizerunku np. w materiałach promocyjnych przedsiębiorstwa i uzyskiwać wyraźne zgody od osób przedstawionych na wizerunku.

Wizytówki, bilbordy, foldery reklamowe i promocyjne, czy nawet oferty usług i towarów – na tego rodzaju materiałach często pojawiają się wizerunki osób pracujących w danej organizacji. Należy mieć jednak na względzie, iż pracodawca przez sam fakt podjęcia pracy przez pracownika lub wykonywania usług przez usługobiorcę na podstawie cywilnoprawnej (B2B) nie nabywa praw do wizerunku pracowników/współpracowników.

Konieczne jest w tym miejscu wskazanie, iż wizerunek jest przez polskie prawo chroniony na gruncie szeregu przepisów. Po pierwsze, jest wymieniony w katalogu dóbr osobistych w art. 23 Kodeksu Cywilnego. W dalszej kolejności, zajmuję się nim prawo autorskie w  art. 81, wskazując regułę ogólną, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej (oraz wskazując wyjątki od tej zasady). Wreszcie należy wskazać, iż wizerunek jest chroniony również przez RODO. Pożądane jest więc, by pracownik udzielił zgody na przetwarzanie tego rodzaju danych przez pracodawcę (np. celem umieszczenia zdjęcia w identyfikatorze), skoro sam Kodeks Pracy wprost nie daje tego rodzaju podstawy prawnej dla pracodawcy.

Z wymienionych przepisów szczególne znaczenie dla wykorzystania wizerunku ma art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wskazuje się tam trzy przypadki, kiedy rozpowszechnienie wizerunku nie wymaga zgody osoby na nim przedstawionej:

  • jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie,
  • osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych,
  • osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Z tych przyczyń np. pozująca modelka, która otrzymała zapłatę za pozowanie, polityk wygłaszający przemowę na wiecu wyborczym lub uczestnik festiwalu muzycznego i będący szczegółem całego tłumu nie wyrażają wcześniej zgody na rozpowszechnienie ich wizerunku (z zastrzeżeniem, że w przypadku modeli najczęściej kwestie tą reguluje umowa). Jak widać, wśród wyjątków nie ma pracowników/czy współpracowników b2b, jeśli ich praca nie polega na pozowaniu.

Oznacza to, że aby uniknąć naruszenia dóbr osobistych osób przedstawionych na wizerunku, konieczne jest uzyskanie zgody tych osób. W literaturze prawniczej wskazuje się również, że nie powinna być to zgoda o blankietowym charakterze, należy raczej dążyć do wskazania przynajmniej w jaki sposób wizerunek ten może być wykorzystany np. do akcji marketingowej organizacji w postaci bilbordów, czy umieszczenia na stronie pracodawcy. Pracownik musi wiedzieć, w jaki sposób jego wizerunek zostanie wykorzystany. Zaniedbanie uzyskania powyższej zgody, poza ewentualną odpowiedzialnością na gruncie RODO może prowadzić do podjęcia kroków celem ochrony jego dóbr osobistych, zwłaszcza domagania się przez pracownika zaniechania naruszeń i usunięcia jego wizerunku. Towarzyszyć temu mogą roszczenia o zadośćuczynienie.

Podsumowując, wizerunek pracownika czy współpracownika jest chroniony przez Kodeks Cywilny, prawo autorskie i przepisy RODO. Pracodawca powinien uzyskać wyraźną i konkretną zgodę danej osoby przed wykorzystaniem jej wizerunku by uniknąć konsekwencji prawnych, zwłaszcza potencjalnego naruszenia dóbr osobistych.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.